TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 4077
Kabul Tarihi :
23/2/1995
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 8/3/1995 Sayı : 22221
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 34
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı,
(...) kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik
çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici,çevresel
tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin
kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların
oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları
düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun, 1 inci
maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan
birini oluşturduğu her türlü tüketici işlemini kapsar.
Tanımlar
Madde 3 – (Değişik: 6/3/2003-4822/3 md.) Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır
eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda
kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi
malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat
karşılığında yapılan mal sağlama dışındaki her türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti
ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan
gerçek ya da tüzel kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de
dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal
sunan gerçek veya tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de
dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye hizmet
sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet
piyasalarında tüketici ile satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her türlü hukuki
işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel
kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya
da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını üretenler ile mal
üzerine kendi ayırt edici işaretini, ticari markasını veya unvanını koyarak
satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de
dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal
veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını yurt dışından getirerek
satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği
tüketicilere nakit kredi vermeye yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve
finansman şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da
pazarladığı malın/hizmetin tanıtımını yaptırmak, satışını artırmak veya
imajını yaratıp güçlendirmek amacıyla hazırlattığı, içinde firmasının ya da
mal/hizmet markasının yer aldığı reklamları yayınlatan, dağıtan ya da
başka yollarla sergileyen gerçek ya da tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları
reklam verenin duyduğu ihtiyaç doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren adına
yayınlanmasına aracılık eden
ticari iletişim uzmanı gerçek ya da tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya
ilânı hedef kitleye ulaştıran iletişim kanallarının ya da her türlü aracın
sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel kişiyi,
o) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve
hizmetin, ilgili idari hükümler de dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve
üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama,
işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirilmesi işlemleri hususlarından
biri veya birkaçını belirten ilgili Bakanlık tarafından Resmi Gazetede
yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması
zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin
korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
r) (Ek:
21/2/2007-5582/21 md.) Konut
finansmanı kuruluşu: 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin
ikinci fıkrasında belirtilen kuruluşları,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal
Madde 4- (Değişik: 6/3/2003-4822/4
md.) Ambalajında,
etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer
alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik
düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı
olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin
ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden
itibaren otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu
durumda, bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle
değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme
haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine
getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte
ayıplı malın neden olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya yol açan ve/veya
kullanımdaki diğer mallarda zarara neden olan hallerde imalatçı-üreticiden
tazminat isteme hakkına da sahiptir.
(Değişik üçüncü fıkra:
21/2/2007-5582/22 md.) İmalatçı-üretici, satıcı, bayi,
acente, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına veya 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren, ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede
yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu
teslim tarihinden itibaren 1 yıl süre ve kullandırdığı kredi miktarı ile
sınırlıdır. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu
fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut
finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu
madde kapsamında sorumlu olmaz. Ayıplı malın neden olduğu zarardan dolayı
birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar müteselsilen sorumludurlar.
Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu madde ile ayıba karşı sorumlu
tutulanlar, ayıba karşı daha uzun bir süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse,
ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın
tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre
konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş yıldır. Ayıplı malın neden olduğu
her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya sürüldüğü günden
başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan malın ayıbı, tüketiciden
satıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden
yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan
sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek satın alınan
mallar hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya
da ambalajına, imalatçı veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla
okuyabileceği şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket
konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir kat ya da reyon gibi
bir bölümü sürekli olarak ayıplı mal satışına, tüketicinin bilebileceği şekilde
tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin konulma zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı
olduğu hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde
gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya
özürlüdür etiketiyle dahi arz edilemez. Bu ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri
uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her
türlü tüketici işleminde de uygulanır.
Ayıplı Hizmet
Madde 4/A- (Ek: 6/3/2003-4822/5 md.) Sağlayıcı
tarafından bildirilen reklam ve ilânlarında veya standardında veya teknik
kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan
ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği
faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler
içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul
edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği
tarihten itibaren otuz gün içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya bildirmekle
yükümlüdür. Tüketici bu durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin yeniden görülmesi
veya ayıp oranında bedel indirimi haklarına sahiptir. Tüketicinin sözleşmeyi
sona erdirmesi, durumun gereği olarak haklı görülemiyorsa, bedelden indirim ile
yetinilir. Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 4 üncü maddede
belirtilen şartlar çerçevesinde tazminat da isteyebilir. Sağlayıcı, tüketicinin
seçtiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu
maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren, ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin
neden olduğu her türlü zarardan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Sunulan hizmetin ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti
verilmemiş ise, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı
yapılacak talepler hizmetin ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.
Ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler
ise üç yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak, sunulan hizmetin ayıbı, tüketiciden
sağlayıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden
yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu
zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek
edinilen hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin
her türlü tüketici işleminde de uygulanır.
Satıştan Kaçınma
Madde 5- (Değişik: 6/3/2003-4822/6 md.) Üzerinde "numunedir" veya
"satılık değildir" ibaresi bulunmayan bir malın; ticarî bir kuruluşun
vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde teşhir
edilmesi halinde satıcı bu malların satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep
olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticarî örf veya
adet yoksa, satıcı bir mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi
tarafından belirlenen miktar, sayı veya ebat gibi koşullara ya da başka bir mal
veya hizmetin satın alınmasına bağlı kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama
sözleşmelerinde de bu hüküm uygulanır.
Sözleşmedeki Haksız Şartlar
Madde 6- (Değişik: 6/3/2003-4822/7 md.) Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle
müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu, tarafların sözleşmeden
doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına aykırı düşecek biçimde
tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız
şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin
oluşturduğu her türlü sözleşmede yer alan haksız şartlar tüketici için
bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa
ve özellikle standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki
edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak
değerlendirilmesinden, standart sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu
sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün
müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını
engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir
standart şartın münferiden tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona
aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve
11/A maddelerinde yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen tüketici sözleşmeleri en
az oniki punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir ve sözleşmede bulunması
gereken şartlardan bir veya birkaçının bulunmaması durumunda eksiklik
sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik satıcı veya sağlayıcı
tarafından derhal giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer
alan haksız şartların tespit edilmesine ve bunların sözleşme metninden
çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirler.
Taksitle Satış
Madde 6/A- (Ek: 6/3/2003-4822/8 md.) Taksitle
satış, satım bedelinin en az iki taksitle ödendiği ve malın veya hizmetin
sözleşmenin düzenlendiği anda teslim veya ifa edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı
şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar
aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya
sağlayıcının isim, unvan, açık adresleri ve varsa erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam satış
fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede belirlenen faiz
oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin
sözleşmede yer almasını sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı olarak kıymetli
evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu senet, her bir taksit ödemesi için
ayrı ayrı olacak şekilde ve sadece nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi
takdirde, kambiyo senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici,
borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı
zamanda, bir taksit miktarından az olmamak şartıyla bir veya birden fazla
taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı, ödenen miktara göre
gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden
birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep
etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının veya sağlayıcının bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin birbirini izleyen en az
iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi ve ödenmeyen taksit toplamının satış
bedelinin en az onda biri olması halinde kullanılabilir. Ancak satıcının veya
sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek
muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine
hiçbir şekilde değiştirilemez.
Devre Tatil
Madde 6/B - (Ek: 6/3/2003-4822/9 md.) Devre
tatil sözleşmeleri, en az üç yıl süre için yapılan ve bu süre zarfında yıl
içinde, belirli veya belirlenebilecek ve bir haftadan az olmayacak bir dönem
için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın kullanım hakkının devri ya da
devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, yazılı
sözleşme ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin
usul ve esasları Bakanlık belirler.
Paket Tur
Madde 6/C- (Ek: 6/3/2003-4822/10 md.) Paket
tur sözleşmeleri; ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer
turistik hizmetlerin en az ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu fiyatla
satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten uzun bir
süreyi kapsayan veya gecelik konaklamayı içeren ve bir nüshasının tüketiciye
verilmesi zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul
ve esasları Bakanlık belirler.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7- (Değişik: 6/3/2003-4822/11 md.) Kampanyalı satış, gazete, radyo,
televizyon ilânı ve benzeri yollarla tüketiciye duyurularak düzenlenen
kampanyalara iştirakçi kabul
edilmesi ve malın veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi suretiyle
yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile
yapılır. Bakanlık hangi tür satışların izne tabi olacağını, ön ödeme, taksit
miktarı, teslim süresi, üretici firma garantisi, yatırılacak teminat ile
kampanyalı satışlarda uyulması gereken usul ve esasları tespit eder.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/2/2007-5582/23
md.) İlan
ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya ifasının hiç ya da gereği
gibi yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici,
ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren müteselsilen sorumludur.
İlan ve taahhüt edilen konutun teslimatının hiç, gereği gibi ya da zamanında
yapılmaması durumunda, 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren
konut finansmanı kuruluşu, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici,
ithalatçı ile birlikte, kullandırdığı kredi miktarı kadar müteselsilen
sorumludur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu
fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut
finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu
madde kapsamında sorumlu olmaz.
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar
verdikten sonra kampanyayı düzenleyen, mal veya hizmetin tüketiciye teslim
tarihini geçmemek şartıyla tüketicinin o ana kadar ödediği tüm bedeli ödemekle
yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı
satışlarda düzenlenecek yazılı sözleşmede, 6/A maddesinin ikinci fıkrasında
belirtilen bilgilere ek olarak "kampanya bitiş tarihi" ve "mal
veya hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin
bilgileri de içeren sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça,
ön ödeme tutarı, mal veya hizmetin satış bedelinin yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya
da hizmetin ifa süresi on iki ayı aşamaz. Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar
için bu süre otuz aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm
edimlerini yerine getirmesi durumunda, malın teslimi ya da hizmetin ifası,
ödemenin bitimini takiben en geç bir ay içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A
maddesi hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8- (Değişik: 6/3/2003-4822/12 md.) Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır
gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda
aranılacak nitelikleri, bu Kanuna tabi olan ve olmayan kapıdan satışları ve
kapıdan satışlara ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim
aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe
göstermeden ve hiçbir yükümlülük altına girmeden reddetmekte serbesttir.
Hizmetlerin satımında ise bu süre, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren
başlar. Bu süre dolmadan satıcı veya sağlayıcı, kapıdan satış işlemine konu mal
veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını
veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez. Satıcı, cayma
bildirimi kendisine ulaştığı andan itibaren yirmi gün içerisinde malı geri
almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı
sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan
satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı kapıdan satışlarda 7 nci madde
hükümleri ayrıca uygulanır.
Kapıdan Satışlarda Satıcının ve
Sağlayıcının Yükümlülüğü
Madde 9- (Değişik: 6/3/2003-4822/13 md.) Kapıdan satış sözleşmelerinde,
sözleşmede bulunması gereken diğer unsurlara ilave olarak mal veya hizmetin
nitelik ve niceliğine ilişkin açıklayıcı bilgiler, cayma bildiriminin
yapılacağı açık adres ve en az on altı punto ve koyu siyah harflerle
yazılmış aşağıdaki ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai
sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin teslim aldığı veya
sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde malı veya hizmeti
reddederek sözleşmeden cayma hakkının var olduğunu ve cayma bildiriminin
satıcı/sağlayıcıya ulaşması tarihinden itibaren malı geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da
yazılı bulunduğu sözleşmeyi imzalar ve kendi el yazısı ile tarihini yazar.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak ve
taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermekle
yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş
bir sözleşmenin ve malın tüketiciye teslim edildiğini ispat satıcıya veya
sağlayıcıya aittir. Aksi takdirde, tüketici cayma hakkını kullanmak için yedi
günlük süre ile bağlı değildir.
Mesafeli Sözleşmeler
Madde 9/A- (Ek: 6/3/2003-4822/14 md.) Mesafeli
sözleşmeler; yazılı, görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin yapılan ve
malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi veya ifası
kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden
önce, ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin
tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketici, bu bilgileri edindiğini yazılı
olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez. Elektronik ortamda yapılan
sözleşmelerde teyid işlemi, yine elektronik ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin
siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren otuz gün içerisinde edimini yerine
getirir. Bu süre, tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla
en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik
ortamda tüketiciye teslim edilen gayri maddî malların veya sunulan hizmetlerin
teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu
olan mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme
yapmasının veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesinin
istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan satışlara ilişkin hükümler
mesafeli sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma
bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on gün içinde almış olduğu
bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına
sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün içerisinde de malı geri almakla
yükümlüdür.
Tüketici Kredisi
Madde 10- (Değişik: 6/3/2003-4822/15 md.) Tüketici kredisi, tüketicilerin bir
mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi verenden nakit olarak aldıkları
kredidir. Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve bu
sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında
akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları, sözleşme süresi içerisinde
tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı ayrı
belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
ı) Kredinin yabancı para birimi cinsinden kullandırılması durumunda, geri
ödemeye ilişkin taksitlerin ve toplam kredi tutarının hesaplanmasında, hangi
tarihteki kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
Yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin veya
birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını
saklı tutmuşsa, bu hak; ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması
durumunda ve tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde
düşmesi halinde kullanılabilir. Ancak kredi verenin bu hakkını kullanabilmesi
için en az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Tüketici kredisinin teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde, kredi
veren, asıl borçluya başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı
toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya
da birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da kredi veren,
ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indirimini yapmakla yükümlüdür.
Bakanlık ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indiriminin ne oranda
yapılacağının usul ve esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini,
belirli marka bir mal veya hizmet satın alınması ya da belirli bir satıcı veya
sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda satılan
malın veya hizmetin hiç ya da zamanında teslim veya ifa edilmemesi halinde
kredi veren tüketiciye karşı satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen
sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli
evraka bağlaması ya da krediyi kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat
altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak
alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı kredi verenden geri istemek
hakkına sahiptir. Ayrıca, kredi veren kıymetli evrakın ciro edilmesi sebebiyle
tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredi Kartları
Madde 10/A- (Ek: 6/3/2003-4822/16 md.) Kredi
kartı ile mal veya hizmet alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya kredi kartı
ile nakit çekim suretiyle kullanılan krediler de 10 uncu madde hükümlerine
tabidir. Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının
(a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile dördüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye
gönderilen dönemsel hesap özetleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (d)
bendinde öngörülen ödeme planı hükmündedir. Dönemsel hesap özetinde yer alan
asgari ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi halinde; tüketici, 10 uncu
maddenin (f) bendinde yer alan gecikme faizi dışında herhangi bir isim
altında yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün
önceden tüketiciye bildirmek zorundadır. Kredi veren tarafından artırılan faiz
oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici bildirim tarihinden
itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcu ödeyip kredi kullanmaya son verdiği
takdirde faiz artışından etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile
satın alındığı durumlarda, satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden komisyon veya
benzeri bir isim altında ilave ödemede bulunmasını
isteyemez.
Konut Finansmanı Sözleşmeleri
Madde 10/B – (Ek: 21/2/2007-5582/24 md.) Konut finansmanı kuruluşları
tüketicilere sözleşme öncesinde kredi veya finansal kiralama işlemleri ile
ilgili genel bilgiler vermek ve tüketiciye teklif ettikleri kredi veya finansal
kiralama sözleşmesinin koşullarını içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu vermek
zorundadır. Tüketici teklifi kabul edip etmemekte serbesttir.
Konut finansmanı kuruluşları
tarafından verilecek genel bilgilerin kapsamı ve Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun
standartları ilgili birliklerin görüşü alınmak suretiyle Bakanlık tarafından
belirlenir. Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun tüketiciye verilmesini takip eden
bir iş günü geçmeden imzalanan sözleşme geçersizdir.
Konut finansmanı sözleşmelerinin
yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen şartlar, sözleşme
süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Borçlunun temerrüde düşmesi halinde
konut finansmanı kuruluşu borçluya temerrüt tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde
iadeli taahhütlü posta yoluyla bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
Konut finansmanı kuruluşu, geri
ödemelerin yapılmaması halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını
saklı tutmuşsa, bu hak ancak tüketicinin birbirini izleyen en az iki ödemede
temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Konut finansmanı kuruluşunun bu
hakkını kullanabilmesi için en az bir ay süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması gerekir.
Finansal kiralama işlemlerinde,
tüketicinin muacceliyet uyarısında verilen sürenin sona ermesini takiben, konut
finansmanı kuruluşu kalan borcun tamamını ifa etme hakkını kullanmak üzere
finansal kiralama sözleşmesini feshettiği takdirde, konutu derhal satışa
çıkarmakla yükümlüdür. Konut finansmanı kuruluşu satış öncesinde konut için
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r)
bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara kıymet takdiri yaptırtır.
Takdir edilen kıymet, satıştan en az on iş günü önce tüketiciye bildirilir.
Konut finansmanı kuruluşu takdir edilen kıymeti dikkate alarak basiretli bir
tacir gibi davranmak suretiyle konutun satışını gerçekleştirir. Tüketici, konut
finansmanı kuruluşunun zararının konutun satışından elde edilen bedeli aşan
kısmından sorumludur. Konutun satışından elde edilen bedelin kalan borcu aşması
halinde aşan kısım tüketiciye ödenir. Konut finansmanına yönelik finansal
kiralama işlemlerinde 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun 7, 25 ve 31 inci
maddeleri uygulanmaz.
Konutun satışının gerçekleştirilmesi
ve elde edilen bedelin kalan borcu aşan kısmının tüketiciye ödenmesini takiben
tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması halinde zilyedliği elinde
bulunduran üçüncü şahıslar konutu tahliye etme yükümlülüğü altındadır. Konutun
tahliye edilmemesi halinde konut sahibi 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun 26
ncı ve 27 nci maddeleri uyarınca tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması
halinde zilyedliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar aleyhine icra yoluna
başvurabilir.
Kullanılan finansmanın teminatı olarak
şahsi teminat verildiği hallerde, konut finansmanı kuruluşu asıl borçluya ve
diğer teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun
38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlı konut finansmanından kaynaklanan
işlemlerde kredi veren konut finansmanı kuruluşu, krediyi belirli bir konutun
satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı
ile vermesi durumunda, konutun hiç ya da zamanında teslim edilmemesi halinde
kredi veren satıcı ile birlikte, tüketiciye karşı, kullandırılan kredi miktarı
kadar müteselsilen sorumlu olur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından
verilen kredilerin ipotek finansmanı kuruluşlarına, konut finansmanı fonlarına
veya ipotek teminatlı menkul kıymet teminat havuzlarına devrolması halinde
dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi
devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz.
Konut finansmanı kuruluşunun ödemeleri
bir kıymetli evraka bağlaması ya da kıymetli evrak kabul etmek suretiyle
teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak
alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı konut finansmanı kuruluşundan geri
isteme hakkına sahiptir. Ayrıca, konut finansmanı kuruluşu kıymetli evrakın
başkasına devri sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredilerde geri ödeme tutarlarının,
finansal kiralama işlemlerinde ise kira bedellerinin anaparayı aşan kısmı bu
madde kapsamında faiz olarak kabul edilir.
Sözleşmede belirtilmek suretiyle konut
finansmanına yönelik kredilerde ve finansal kiralama işlemlerinde faiz oranı
sabit, değişken veya aynı kredi için her iki yöntem esas alınmak suretiyle
belirlenebilir. Oranın sabit olarak belirlenmesi halinde sözleşmede başlangıçta
belirlenen oran her iki tarafın ortak rızası dışında değiştirilemez. Oranın
değişken olarak belirlenmesi halinde ise, başlangıçta sözleşmede belirlenen
oran, dönemsel geri ödeme tutarı yine başlangıçta sözleşmede belirlenecek olan
azami dönemsel geri ödeme tutarını aşmamak koşuluyla ve yine sözleşmede
belirlenecek yurt içinde veya yurt dışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak
kullanılan bir endeks baz alınarak değiştirilebilir. Oranların değişken olarak
belirlenmesi halinde bu yöntemin muhtemel etkileri konusunda tüketicilerin
bilgilendirilmesi şarttır. Bu amaçlarla kullanılabilecek referans faizler ve
endeksler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, tüketicilerin bilgilendirilme
yöntemlerine ilişkin usûl ve esaslar ise Bakanlık tarafından belirlenir.
Tüketici, konut finansmanı kuruluşuna
borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda bir ya da
birden çok ödemeyi vadesinden önce yapabilir. Her iki durumda da konut
finansmanı kuruluşu, vadesinden önce ödenen taksitler için gerekli faiz
indirimini yapmakla yükümlüdür. Ödenen miktara göre gerekli faiz indiriminin ve
kredinin tüketiciye yıllık maliyet oranının hesaplanmasında Bakanlık tarafından
çıkartılan ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
Faiz oranının sabit olarak
belirlenmesi halinde, sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla
ödemenin vadesinden önce yapılması durumunda konut finansmanı kuruluşu
tarafından tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilebilir. Erken ödeme ücreti
gerekli faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut
finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın yüzde ikisini geçemez.